Opinie | Opinie betreft St. Eustatius

Opinie door Dr. W.A. Cecilia MBA (Bonaire)

In november 2019 middels een door ondergetekende geschreven opiniestuk is gesteld dat staatssecretaris en inmiddels minister Knops (inmiddels wederom staatssecretaris) aangekondigd heeft dat in St. Eustatius op 21 oktober 2020 verkiezingen zullen worden gehouden voor wat betreft het lokaal bestuur.

Ter zake is een wetsvoorstel ingediend (Wet herstel voorzieningen St. Eustatius) die het ertoe strekt dat de bestuurlijke ingreep op St. Eustatius wordt verlengd en de huidige voorzieningen die tot stand zijn gekomen op grond van de Tijdelijke wet taakverwaarlozing St. Eustatius, afgebouwd worden.

Er is door ondergetekende voorgesteld dat Nederland koers dient te wijzigen en gelijktijdig de lokale democratie moet herstellen alsook het versterken van goed bestuur, en niet de een (herstel lokale democratie) afhankelijk te maken van het ander (versterken goed bestuur) zoals vorig jaar klaarblijkelijk de intentie was.

Op 14 november 2018 is tussen het openbaar lichaam Bonaire en de Staat der Nederlanden een bestuursakkoord overeengekomen met een duur van vier jaren (2018-2022). Een belangrijke overweging in het bestuursakkoord is het gegeven dat de te maken afspraken over doelen en resultaten, toe moeten zien op de versterking van de uitvoeringskracht, de lokale regelgeving en processen en de bestuurlijke kaders waarbinnen de wettelijke taken uitgevoerd dienen te worden en de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan prioritaire thema’s, door de bestuursorganen van het openbaar lichaam Bonaire.

In juni 2019 is tussen het openbaar lichaam Saba en de Staat der Nederlanden een bestuursakkoord overeengekomen waarin Saba en de ministeries uitvoering geven aan afspraken over gezamenlijke prioriteiten in de periode 2019-2022, Met veel omhaal van woorden en het aanhalen van eerdere afspraken wordt het document als ‘Saba Package’ aangeduid met de bedoeling zich van het openbaar lichaam Bonaire te onderscheiden die turbulente tijden heeft doorgemaakt in de bestuursperiode periode 2011 tot 2015, en zelfs heftige episodes in de bestuursperiode van 2015-2019 met als gevolg steeds wisselende colleges. Maar in wezen is het precies eenzelfde document.

Wordt naar het bestuursakkoord van Bonaire gekeken dan valt de prioritaire thema’s op zoals het versterken van de uitvoeringskracht, versterken van het bestuur, het stellen van kaders, achterstallige onderhoud, een jobcentrum, kinderopvang en de sociale economische ontwikkeling waaronder armoede en schuldenbeleid, Centrale Dialoog, Landbouw, Toerisme en Sociale huisvesting. In het bestuursakkoord van Saba worden de prioriteiten verdeeld in vier thema’s met name sociale ontwikkeling, economische ontwikkeling, goed bestuur en openbare orde, veiligheid en rampenbestrijding.

Onderdelen van ‘good governance’ komen in beide documenten voor zoals analyse en reorganisatie van het ambtenarenapparaat, verdere digitalisering, ondersteuning van de gezagsdragers, screenen van bestuurders, training van potentiële nieuwe bestuurders en raadsleden, integriteit van bestuurders en ambtenaren het financieel beheer en het updaten en structureren van oude wet en regelgeving onder andere.

St. Eustatius (Statia) heeft geen bestuursakkoord alsook geen ‘Statia-package’. Statia zag zich geconfronteerd met Tijdelijke wet taakverwaarlozing St. Eustatius waarbij een regeringscommissaris namens de Nederlandse Staat alle taken en bevoegdheden uitoefent die bij of krachtens de Wet openbare lichamen Bonaire, St. Eustatius en Saba (WolBES), alsook enige andere wet die taken aan de eilandsraad, het bestuurscollege of de gezaghebber zijn opgedragen.

In de bijlage van de voortgangsrapportage St. Eustatius van 28 november 2019 staan de uitwerking van de criteria betreffende de ontwikkelingen op St. Eustatius aangegeven en de stand van zaken. De criteria behelzen het opschonen van het bevolkingsregister, de organisatie en beheer van de financiële administratie waaronder ook de digitalisering, vergunningverlening, aanpassen onjuiste en verouderde verordeningen, reorganisatie van het ambtelijke apparaat, beschrijven beleidskaders, toerusten ambtelijke organisatie voor uitvoering en de invoering van meerjarig opleidingsprogramma ambtenaren en politici.

Net zoals op Bonaire en Saba het geval waarbij meerjarenprogramma’s zijn overeengekomen en meegenomen in het bestuursakkoord, werd ook een groot deel van het meerjarenprogramma St. Eustatius 2016-2018 geïncorporeerd in de bestuurlijke, sociale en economische ontwikkelingen na de bestuurlijke ingreep op 7 februari 2020.

Geconcludeerd kan worden dat de methodiek van Nederland naar de eilanden toe weinig variatie vertoond. Er is echter op Statia geen sprake van een ‘Statia-Package’ die samen met de lokale politici uitgevoerd wordt. Integendeel. Er lijkt sprake te zijn dat voormalige politici vermeden worden dan wel opzettelijk buiten spel gehouden worden. Een participatiemodel lijkt onder deze omstandigheden ook moeilijk te bewerkstelligen.

In de Wet herstel voorzieningen St. Eustatius en de toelichting hierop valt op te maken dat er ernstig geworsteld wordt met het dilemma van volledig herstel van de lokale democratie en de goede afloop van de versterking van goed en integer bestuur enerzijds, en de vrees dat wanbestuur zich wederom zal herhalen.

Op Bonaire en Saba is het functioneren van de lokale democratie nog niet wat het moet zijn. Samen met de centrale overheid wordt er hard aan gewerkt. De situatie op St. Eustatius was en is niet wezenlijk anders dan Bonaire en Saba met het verschil dat meningsverschillen tussen het centrale en het lokaal bestuur door ego’s en onbegrip in het recente verleden enorm uit de hand zijn gelopen wat beiden te verwijten valt.

Maar het versterken van de lokale democratie is geen statistisch maar dynamisch proces en afhankelijk van de politieke en institutionele arrangementen, capaciteiten en financiële middelen. Nederland moet zich er ook van bewust zijn dat de eilandidentiteit, historie en een groeiend zelfbewustzijn die gesterkt worden door een behoefte aan autonomie en handhaving van de bestuurlijke zelfstandigheid, nooit een ondergeschikte rol mag gaan spelen in de opbouw en vertrouwen in lokale democratische instituten.

Aanbevolen wordt om bij de eerstvolgende verkiezingen op St. Eustatius de eilandsraad daarom volledig te herstellen in haar bevoegdheden en als volwassenen afspraken te maken dat politieke, private en civiele organisaties in een partnerschap samenwerken met de centrale overheid onder een legaal kader van regels voor implementatie en procedures.

Dit is de meest waarschijnlijke wijze mijns inziens om vertrouwen op te bouwen, participatie in alle geledingen van de maatschappij te bewerkstelligen, (politieke) excessen te voorkomen en Statia wederom gelijkwaardig te stellen met Bonaire en Saba.

Dr. W.A. Cecilia MBA
20 april 2020
Bonaire

2 Reacties op “Opinie | Opinie betreft St. Eustatius

  1. Abraham Mossel

    Mo0ie ,met spelden Foto, heb er meer in 1997 gehad van Maria Petrus uit de bijbel, heb ze allemaal in de zee gepluururtt , Stanlie de kist was erbij weet je nog $ 4 lekken banden het klootjes volk was er bij stem op Gerrit de Raaf dan ben ik ook binnen en ik maak hem …………?

  2. P van den Berghe

    In ieder geval een doorwrocht artikel waarin een analyse gemaakt wordt van de oorzaken van de problemen. Ik mis één staatkundig punt dat op alle BES eilanden maar ook in de zelfstandige landen voorkomt. Door de geringe omvang van de volksvertegenwoordigingen (Statia: 5 leden en vergelijk dat eens met Vlieland in Nederland) vallen erg veel kiezers buiten de boot en krijgen onverantwoorde ego’s de kans machtsspelletjes te spelen. Met 9 raadsleden op Statia zou dat risico al veel kleiner zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *