Trouw | Media vinden antwoord op Trumps misinformatie: melden, corrigeren en dempen

Jarron Kamphorst

Donald Trump vlak voor zijn opzienbarende speech op 5 november 2020 | Reuters

Donald Trump sprak donderdagavond de natie toe. Hij riep ten onrechte de overwinning uit en sprak over fraude door Democraten. Sommige Amerikaanse media stopte daarop de live-uitzending van de toespraak.

Het gebeurt niet vaak, maar donderdag stonden de sterren boven de Verenigde Staten zo vreemd dat vrijwel alle Amerikaanse media het voor de verandering een keer met elkaar eens waren. Zelfs tv-zenders die doorgaans compleet verschillende geluiden laten horen, vormden in zeldzame eensgezindheid één front en deden wat de journalistiek hoort te doen: het controleren van de macht.

Die plotselinge eendracht had alles te maken met de speech die Donald Trump donderdagavond gaf, zijn tweede sinds de verkiezingsdag van afgelopen dinsdag. In het kwartier dat de president zich tot de natie richtte, herhaalde hij in feite wat hij eerder via Twitter en andere kanalen ook al zei. Geparafraseerd: ik heb de verkiezingen gewonnen en er is sprake van fraude. Of in zijn eigen woorden: “Indien je enkel de legale stemmen telt, win ik. Ze (de Democraten, red.) proberen de verkiezing te stelen.”

Herhaling van zetten

Hoewel de uitspraken van Trump in de perszaal in werkelijkheid dus een herhaling van zetten betrof, was het voor veel nationale media de druppel die de emmer deed overlopen. Diverse tv-stations onderbraken de speech na enkele seconden en schakelden terug naar de studio. Onder meer de zenders MSNBC, CBS, CNBC en ABC stopten met het uitzenden van de toespraak.

Bij MSNBC stelde de presentator toen de president van beeld verdween dat “we weer in de ongebruikelijke positie zitten dat we de president van de Verenigde Staten niet enkel moeten onderbreken, maar ook moeten verbeteren.” Ook CNBC benadrukte na de onderbreking dat wat de president zei niet juist was. “Hij spreekt over legale en illegale stemmen, daar is geen enkel bewijs voor”, klonk het in de studio.

‘Een obese schildpad op zijn rug’

Bij CNN lieten ze de speech wél helemaal afdraaien. Al verscheen er al vrij snel een tekst-strook onderin beeld waarin te lezen viel dat Trump ‘zonder enig bewijs zegt dat hij wordt bedrogen’. De toespraak ontlokte aan nieuwspresentator Anderson Cooper de uitspraak dat Trump leek op “een obese schildpad op zijn rug, spartelend in de hete zon, realiserend dat zijn tijd erop zit”.

Zelfs bij Fox News klonk er kritiek. Nadat de toespraak in zijn geheel was uitgezonden, stelde de politiek commentatoren van de zender dat Trump “probeert een alternatieve route uit te stippelen om in het Witte Huis te blijven”.

Opvallend

Dat juist een zender als Fox Trump op de pijnbank legt, is opvallend, omdat het tv-station de president doorgaans juist goed gezind is –vooral onder de opiniërende presentatoren. Maar de zender bewees in de dagen na de verkiezingen dat de nieuwsafdeling wél doordrongen is van haar journalistieke controleplicht.

Dat bleek ook toen Fox de staat Arizona al op woensdag aan Joe Biden toeschreef. Nadat de zender de staat blauw kleurde, hing Trumps schoonzoon Jared Kushner direct aan de telefoon met de eigenaar van de conservatieve zender Rupert Murdoch. Kushner eiste dat Fox de beslissing terug zou draaien, maar de zender gaf geen sjoege. Ook andere mediabondgenoten van Trump lijken langzaam maar zeker een draai te maken. Zo kopte The New York Post, dat doorgaans zeer loyaal is aan de president, boven het verhaal over zijn tweede speech: ‘Donald Trump doet ongefundeerde uitlatingen over verkiezingsfraude’.

Met de dreiging dat er vanuit het Trumpkamp een voorbarige overwinning geclaimd zou worden, stonden journalisten voor de verkiezingsdag al voor een dilemma. Enerzijds is zoiets ‘nieuws’, anderzijds is het misinformatie waarvan je je kunt afvragen of je dat wel moet melden. Het lijkt er nu op dat de meerderheid van de pers daar een antwoord op heeft gevonden: melden, corrigeren en indien nodig dempen.

Ook sociale media hebben hun handen vol aan Trump

Al geruime tijd vóór Trumps speech van donderdagavond, liet de president van zich horen – via zijn gebruikelijke platform: Twitter. Al vrij snel beweerde hij daar dat de Democraten trachtten de verkiezingen te stelen, door middel van stemmen die zouden worden uitgebracht na het sluiten van de stemlokalen in de staat Pennsylvania – een statement waar geen enkel bewijs voor is.

Twitter anticipeerde snel, alsof ze het al zagen aankomen, en zetten de betreffende Tweet achter een nepnieuwswaarschuwing. Wat volgde, was een schouwspel waarin Trump de ene na de andere feitelijke onjuistheid tweette, en Twitter die binnen enkele minuten weer afschermde. Ook dat leidde tot chagrijn bij Trump, die direct tweette dat Twitter ‘de controle kwijt’ zou zijn.

Twitter was niet het enige social media-bedrijf dat besloot om in te grijpen bij Trumps tirades; ook Facebook zag zichzelf genoodzaakt de posts van de president van een desinformatielabel te voorzien. Tevens verbood Facebook, net als het Chinese videoplatform TikTok, hashtags die werden gebruikt om valse informatie over de verkiezingen te verspreiden, zoals #stopthesteal, #riggedelection en #Sharpiegate.

Die laatste hashtag refereert aan een theorie van Trump-aanhangers. Die suggereert dat de autoriteiten in Arizona Trump-stemmers verteld zouden hebben om hun stem met een pen (‘sharpie’) uit te brengen, iets wat de stemmen volgens hen ongeldig zou hebben gemaakt. De autoriteiten hebben inmiddels meermaals benadrukt dat stemmen met een pen geen enkel probleem is.

Overigens werden niet alle social media-platforms geprezen om hun aanpak; YouTube werd bekritiseerd omdat het nepnieuws toestond van onder andere het Trump-gezinde One America News Network, zonder het van enige nuance te voorzien. Stappen die YouTube wel nam, waren het plaatsen van een link naar de officiële uitslagen op de homepage, en het verwijderen van advertenties onder video’s die valse informatie verspreidden.

Roelant Frijns

Bron: Trouw

Een Reactie op “Trouw | Media vinden antwoord op Trumps misinformatie: melden, corrigeren en dempen

  1. De media is een tak van de democratische partij geworden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *