Trouw | “Caribische eilanden zijn overgeleverd aan het humeur van Rutte”

Opinie Ray Bodok en Gerhard Hoogers

Opinie Ray Bodok en Gerhard Hoogers

“Het Nederlandse kabinet maakt in coronatijd korte metten met de Caribische autonomie, schrijven organisatie-adviseur Ray Bodok en hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen Gerhard Hoogers.”

De stille staatkundige metamorfose is bijna compleet. Het Koninkrijk zoals ooit bedoeld, is niet meer en het lijkt erop dat Nederland niet rilt of trilt.

Eerlijk is eerlijk, het bestuur op de eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk verdient wel wat aandacht. En besturen in het Koninkrijk is best ingewikkeld. Maar stel je eens voor dat Nederland EU-lid is zonder vertegenwoordiging in het Europees Parlement. En dat de Unie vervolgens Nederland instrueert om haar wetgeving aan te passen, ook al druist dit tegen de Nederlandse grondwet in.

Of dat Nederland geen zeggenschap heeft in Europese besluiten die Nederlanders direct raken. Stel je voor dat de EU het handelen van Nederland steeds meer inperkt en Nederland dit niet kan stoppen. Of dat de EU beleid bepaalt dat hoofdzakelijk Nederland aangaat, zonder dat Europese bestuurders verantwoording afleggen aan de Nederlandse kiezer.

Hoogleraar Gerhard Hoogers

Gelukkig is dit niet zo. De groten hebben wellicht wel de macht in de EU, maar een relatief klein land als Nederland kan altijd beroep doen op het recht. Voor de Caribische delen van het Koninkrijk is dit echter wél de realiteit. Binnen het Koninkrijk heeft Nederland de macht, maar hebben Aruba, Curaçao en Sint-Maarten niet veel aan het recht.

Dat Koninkrijk bestaat uit vier landen: Aruba, Curaçao, Sint-Maarten en Nederland. Hun onderlinge relatie is vastgelegd in het Statuut, de hoogste wet in het Koninkrijk (boven de Grondwet). Het Koninkrijk heeft een beperkt aantal taken (vooral defensie, de Nederlandse nationaliteit en buitenlandse zaken) en vervult die vooral via de Rijksministerraad: alle Nederlandse ministers, aangevuld met één vertegenwoordiger per eiland.

Het Rode Kruis op Curaçao geeft voedselkaarten aan bewoners die door de coronacrisis in grote financiële problemen raakten.Beeld ANP

Meepraten

Verder kenmerkt het Koninkrijk zich door Nederlandse organen waarin de drie eilanden soms of soms helemaal niet mogen meepraten. Daar wordt wel van alles over de eilanden gezegd en besloten. Zelfs bij de departementen en directies die zich (nagenoeg) volledig met een Koninkrijksaangelegenheid bezighouden, werken geen ambtenaren namens de eilanden.

Kennelijk is besturen goed te doen vanaf achtduizend kilometer: de Nederlandse overheid ziet zichzelf als een betrouwbare partner. De Zeeuwen zullen dit wel beamen, gebaseerd op hun recente ervaringen met de toegezegde militaire basis.

Als het eenmaal misgaat, is ageren zinloos. Volgens het Statuut is protesteren in de Rijksministerraad de enige optie. De Nederlandse premier hakt dan uiteindelijk de knoop door of zijn eigen kabinet redelijk en rechtmatig handelt. De slager keurt zijn eigen vlees. Over een onafhankelijk arbiter kun je enkel dromen.

Behoudens cosmetische wijzigingen, heeft ‘Den Haag’ vorig jaar besloten om dit systeem ongewijzigd te laten. Geen enkele rechter mag het Nederlandse kabinet in Koninkrijksverband controleren. In eigen land zou dit kabinet daar nooit mee wegkomen. Hoe ging het ook alweer met de stikstofcrisis? Of met Lelystad Airport? De eilanden zijn overgeleverd aan het humeur van de Nederlandse premier. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor besluiten om wet- en regelgeving te vernietigen die ‘overzee’ door een democratische wetgever is gemaakt. Een Nederlandse gemeente die iets dergelijks overkomt kan naar de rechter, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten kunnen dat niet. De verhoudingen in het Koninkrijk voldoen niet aan de principes van good governance van de Verenigde Naties en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

En toen kwam het coronavirus. De al kwakkelende economieën van de eilanden liggen plat en de eilanden hebben acute geldnood. Hoewel financiën een autonome aangelegenheid is van de eilanden, kunnen ze geen buitenlandse leningen aangaan zonder goedkeuring van Den Haag. De eilanden zijn gedwongen om bij de Nederlandse overheid aan te kloppen.

Machtspositie

We begrijpen dat kredietverstrekkers voorwaarden aan leningen moeten stellen. Maar ondertussen heeft de staatssecretaris van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties zichzelf feitelijk gepromoveerd tot de (ondemocratische) wetgever van de Caribische landen. Hij gebruikt deze coronacrisis met de juridische en financiële machtspositie van Nederland om de acceptatie van een consensus Rijkswet Caribische Hervormingsentiteit af te dwingen. Hiermee introduceert deze ondemocratische wetgever feitelijk een nieuwe Caribische overheid in Den Haag.

Deze Rijkswet plaatst een belangrijk deel van autonome aangelegenheden onder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties, waardoor het autonome bestuur en parlement feitelijk op een zijspoor belanden. Zijn warmhartige woorden dat de eilanden een keus hebben, raken kant noch wal. Want wat valt er eigenlijk te kiezen? Het gaat letterlijk over eten of niet eten: zonder lening geen eten, maar met eten geen autonomie, geen zeggenschap en geen gelijkwaardigheid. Een willekeurige Nederlandse burger is juridisch en institutioneel stukken beter opgewassen tegen de Nederlandse overheid.

Door het handelen van het Nederlandse kabinet lijkt het Statuut niet veel meer waard als beschermer van de Caribische autonomie. Het Statuut spreekt van gelijkwaardigheid en daarna over autonomie en zeggenschap. Deze mooie termen zijn in de praktijk allemaal zoekgeraakt.

Let wel: dit wordt op de eerste plaats veroorzaakt door datzelfde Statuut, dat in wezen nog hetzelfde is als in 1954. Nee, de afgelopen 66 jaar is het Statuut op dit vlak niet fundamenteel veranderd. Maar de interpretatie ervan is wel dramatisch veranderd. En dan vooral door de partner die dit altijd al eenzijdig kon doen: Nederland.

Zinkend schip

De grens is zoek: de staatkundige verandering is al realiteit. Met oog op het juridische en praktische gebrek aan gelijkwaardigheid, autonomie en zeggenschap, is het internationaal vastgelegde zelfbeschikkingsrecht van de eilanden een zinkend schip. Wat de toenmalige partners in 1954 niet voor mogelijk hielden, lijkt in 2020 realiteit te worden. Welkom in het nieuwe Koninkrijk der Nederlanden.

Bron: Trouw

15 Reacties op “Trouw | “Caribische eilanden zijn overgeleverd aan het humeur van Rutte”

  1. Tico Martina

    “het bestuur op de eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk verdient wel wat aandacht. En besturen in het Koninkrijk is best ingewikkeld”. DIT geeft voor mij al aan wat voor Willy Wartaal figuren deze twee zijn. Totaal geen benul wat er gaande is op Curacao, maar wel een grote bek opentrekken. Nog even met hun titels zwaaien en functie omschrijving om maar serieus genomen te worden. Jongens blijf lekker in Nederland Organisaties adviseren en Hoogleraartje spelen, en houd verder je mond. Als je openlijke corruptie, nepotisme en fraude bestempelt als, “ja we moeten er wat aandacht aan besteden, maarre het is best wel moeilijk hoor dat besturen in het koninkrijk” dan heb je het echt niet begrepen. Sushi Graaimelia, wie is de volgende Professor, Dokter etc. die je op laat draven?

  2. Liever Rutte dan een stelletje proleten aan het stuur !

  3. “Het Nederlandse kabinet maakt in coronatijd korte metten met de Caribische autonomie, ”
    Het lijkt wel een hangende plaat van de intellectuele.
    Iedere keer de zelfde argumenten en iedere keer de zelfde fout. Nederland maakt geen einde aan de Caraïbische economie en corona is niet de reden.
    Je bent autonoom als je je zelf kan bedruipen als je dat niet kan moet je een deel van je autonomie, al dan niet tijdelijk, overdragen. Dit is niets nieuws, vraag maar aan de Grieken of aan enige ander land dat door het IMF of de wereld bank “geholpen” moet worden.
    Elke krediet versterkende organisatie stelt voorwaarden en die voorwaarden hebben invloed op de beleidsvoering van dat land. Zo tasten ze de autonomie aan. IMF en Wereldbank doet dit om een terugbetaling te garanderen, rendement op kapitaal te krijgen en om hun invloed te behouden vaak gaat dit gepaard met verkoop van staatsbezit en gedwongen privatisering. Dit is de normale manier en noem dat dan eens vrijheid en autonomie.
    Op Curaçao was de economie al te gronde voor de corona crisis. En met maatregelen die het eiland helemaal niet kon dragen is de eerste golf buiten de kust gehouden.
    Wat Nederland wil is dat het eiland autonoom wordt dat het zichzelf kan bedruipen en niet een blijvende aanslag wordt op de Nederlandse begroting.
    Om dat te bereiken is economische hervorming nodig en die kan, volgens Nederland, alleen herijkt worden als een instituut, tijdelijk, de economische macht op het eiland over neemt. Dit is hulp van een heel andere categorie als de hulp van IMF of Wereldbank. Die hulp is veelal destructief deze aangeboden hulp is constructief.
    En waarom de intellectuele dit niet zo zien?
    Het kan bijna niet anders als dat ze belangen hebben in het instanthouden van de wan toestand die de autonomie ondermijnen.

  4. Staatsrechterlijk gezien zou het wel zo kunnen zijn. Check! Maar het is echter niet een uni-disciplinair vraagstuk waar het hier om gaat. Maar een multi- of interdisciplinair probleem waarbij het gaat om allerlei aspecten. Zoals goed bestuur, vertrouwen (of; geschaad vertrouwen), economie enzovoort. De heren steken daarvoor hun kop in het zand waardoor er veel kritiek komt. Begrijpelijk. Bovendien; welke werkloze, zwoegende ondernemer, onderstandtrekker, van voedselpakketten afhankelijk gezin zit er op dit moment te wachten op een juridisch betoog om vooral maar geen accoord te sluiten? Het zou beter zijn geweest te komen met suggesties hoe wij uit onze problemen kunnen komen, zodat we kunnen groeien en bouwen. En in de toekomst onze afhankelijkheid kunnen verminderen en poko poko meer autonoom worden.

  5. Nederland was zuiniger dan de andere EU-lidstaten en werd vervolgens geprest om de potverteerders uit de financiële wind te houden. Het recht waarmee geschermd wordt door de heren academici hierboven wordt door de politici als wc-papier gebruikt. Dit principe geldt overigens ook voor tal van andere zaken.

  6. Beste mensen, alle z.g. intellectuelen en parlementsleden geeft constant af op Nederland. Wat doet Nederland dan wel. Ze zorgt ervoor dat we niet half Venezuela op ons eiland komt, dat de bevolking niet verhongert, dat ons ziekenhuis klaar staat voor corona slachtoffers, haar kennis/kunde wil inzetten zodat we in de toekomst daadwerkelijk zelfstandig/autonoom kunnen zijn en ga zo maar door.
    Wat Nederland niet meer doet is Nederlands belastinggeld overmaken en vertrouwen dat dit op de juiste wijze besteed wordt.
    Het verleden heeft bewezen dat dat niet werkt. Hoe krijg je dat de z.g. intellectuelen/volksvertegenwoordigers tussen de oren ??

  7. Wat de toenmalige partners in 1954 niet voor mogelijk hielden, lijkt in 2020 realiteit te worden.

    De wereld zag er sowieso heel anders uit in 1954. Moet dat de leidraad worden?

  8. Wij hier rillen en trillen hier wel, als we de salarissen zien van sluis, p martis , lasten, neysa, en wat betreft geld doneren aan misdadigers van mfk kdnt ps. En de dievenbende die nooit gepakt is cooper de wielsen liberia monk schotte pisas , rojer, dos santos, arnemann , kwartel, tromp, garcia, capello, etc etc etc etc etc.

  9. Abraham Mossel

    @ Pelican, je slaat de spijker precies recht op de curacrimse kop met jou commentaar in KKC. ps het lijkt er wel op dat de ene na de andere Hoogleraar, Super Econoom, in eens onder hun grafsteen komen kruipen, omdat er weinig tot nade poenne is te verdienen ( door corona )met lul verhalen te vertellen op zo genaamde lul verhalen, die worden gevolgd door mensen met een LBO diploma.

  10. Beste Gerhard, ik stel voor dat je hier vijf jaren komt wonen om je praktische kennis van het land wat op te vijzelen. Door de hopeloze situatie in Curacao af te doen met: “Eerlijk is eerlijk, het bestuur op de eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk verdient wel wat aandacht.” en verder geen enkel woord te reppen over de diepgewortelde corruptie, het nepotisme, en het totale wanbestuur van de verschillende kabinetten, word je opinie een beetje lachwekkend. Bij het analyseren en oplossen van problemen dienen alle relevante feiten en omstandigheden in ogenschouw te worden genomen. De redenen waarom NL zich op deze manier opstelt, blijven geheel onbelicht. Is dit de werkwijze van hoogleraren aan de universiteit van Groningen? Erg kort door de bocht mien jong.

  11. Opvallend dat bijna elk opiniestuk dezelfde Bla bla heeft. Als je de namen van de auteurs ziet dan schiet je er als een speer doorheen. Ze kletsen elkaar gewoon de tent uit.

  12. Is deze hoogleraar een kamergeleerde? Weet hij niet hoe de wereld buiten zijn kamer er uit ziet? Er worden wel degelijk door de EU besluiten genomen die Nederland aangaan zonder dat Nederland er enig zeggenschap over heeft. Nederland kan aan de zijlijn soms een beetje mopperen over voorgenomen EU-maatregelen maar als klein landje heeft Nederland in vele gevallen weinig invloed.
    Besluiten worden ondanks, zinloos, tegensputteren van Nederland toch door de EU genomen.
    De mening van organisatie-adviseur Ray Bodok is natuurlijk interessant maar in deze natuurlijk hoogstens ter kennisgeving net zo als die van mijn buurman ( die weliswaar accountant is).

  13. Beter het nieuwe Koninkrijk der Nederland anno 2020 dan het Koninkrijk der Nederlande van 1969 tot 2010 en in het bijzonder 2010 – 2019.

    Een aaneenschakeling van corrupte wanbestuurders, van PAR tot FOL tot MAN tot NVP tot PS tot MFK en alles wat erbij zat en meedeed of meekeek.

  14. Of dat Nederland geen zeggenschap heeft in Europese besluiten die Nederlanders direct raken. Stel je voor dat de EU het handelen van Nederland steeds meer inperkt en Nederland dit niet kan stoppen. Of dat de EU beleid bepaalt dat hoofdzakelijk Nederland aangaat, zonder dat Europese bestuurders verantwoording afleggen aan de Nederlandse kiezer.

    Zo is het wel zo. Kijk maar naar het vissers beleid waarbij Nederlandse Vissers ineens niet meer op een bepaalde manier mogen vissen.
    En geen enkele Europese politici legt verantwoording af.

    Maar het gaat om iets anders. Curacao faalt elk jaar en de corruptie neemt toe en ze blijven maar geld vragen.. dat is het punt!

    Aan autonomie heb je niets als je geen eten heb!

  15. Curacao revisited

    “Eerlijk is eerlijk, het bestuur op de eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk verdient wel wat aandacht.”
    wel wat aandacht?! Hebben deze mensen niet het aftreden van KLM Walle en toetreding van Elhage gevolgd?!

    “Een willekeurige Nederlandse burger is juridisch en institutioneel stukken beter opgewassen tegen de Nederlandse overheid.”
    wellicht omdat de nederlandse burger wel belasting betaalt en er geen overheids nvs zijn zonder jaar verslagen en met directeuren met miljoenen salarissen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *