NRC | ‘We moeten er hier zelf iets van maken’

Nina Jurna, Rik Rutten

Willem-Alexander en koningin Maxima op bezoek in Willemstad. Foto Patrick van Katwijk/ANP

10-10-10 – Tien jaar geleden hielden de Nederlandse Antillen op te bestaan en kregen zes Caribische eilanden, die in de zeventiende eeuw door de West-Indische Compagnie veroverd werden, een nieuwe staatsvorm.

Toen op 10 oktober 2010 de vlag van de Nederlandse Antillen werd gestreken en Curaçao de eigen vlag hees vierden vele tienduizenden eilandbewoners dat ze zich eindelijk een ‘land’ mochten noemen. De Nederlandse Antillen hielden op te bestaan en de zes Caribische eilanden, die in de zeventiende eeuw door de West-Indische Compagnie veroverd werden, kregen een nieuwe staatsvorm. De kleine eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba werden bijzondere gemeenten van Nederland. Er kwamen drie autonome landen bij: Aruba (had al een Status Aparte sinds 1986) Curaçao en Sint-Maarten.

Sindsdien was het verre van rustig op de eilanden. De bewoners van de nieuwe landen kregen talloze regeringswisselingen en bestuurscrises voor hun kiezen, op Sint-Maarten viel de regering maar liefst negen keer. Corruptie en fraudezaken verlamden de samenlevingen. Meerdere eilandbestuurders verdwenen de cel in na veroordelingen wegens corruptie, witwassen en betrokkenheid bij moord.

De relatie met Nederland – het machtigste land binnen het Koninkrijk en voormalige ‘moederland’ – stond vaak op scherp. Tijdelijke ingrepen, zoals het Nederlandse toezicht op de eilandfinanciën, zijn sluipend door de jaren heen toch weer zo goed als permanent geworden. Voor Den Haag een bevestiging dat de Caribische landen hun eigen begroting en bestuur nooit op orde krijgen, voor de eilanden een bewijs dat Nederland het nog steeds niet kan laten zich met hun bewind te bemoeien.

Orkaan Irma

Problemen van buiten zetten extra druk op de kleine eilanden en hun bewoners. De Venezolaanse crisis, die in 2015 uitbrak, veroorzaakte een stroom van vluchtelingen in de regio. Daarbij zochten vele duizenden Venezolanen hun heil in vooral het nabijgelegen Curaçao en Aruba. De desastreuze gevolgen van de orkaan Irma (2017) op Sint-Maarten maakten ook de kwetsbaarheid en afhankelijkheid van het eiland duidelijk. Daar kwam bovenop dat Nederland harde voorwaarden stelde aan het verlenen van hulp. Nederland doet dit nu weer bij de verleende financiële steun voor het bestrijden en doorstaan van de coronacrisis, die alle zes eilanden zwaar raakte. „Door corona staat de klok op de eilanden op vijf over twaalf”, stelde staatssecretaris Raymond Knops (Koninkrijksrelaties, CDA) somber vast in de Tweede Kamer.

In de bijzondere gemeente Bonaire zagen de bewoners hoe steeds meer Nederlanders zich op het eiland kwamen vestigen en aan de slag gingen. Er ontstonden protestgroepen van mensen, die zich niet meer thuis voelden op het eiland.

Lees ook dit opiniestuk: Het is fantastisch op Curaçao – zolang je geen vragen stelt

Dat er bij het tienjarig jubileum van ‘10-10-10’ geen algeheel tevreden gevoel heerst is geen verrassing. Uit onderzoek van de Universiteit van Curaçao blijkt dat in Curaçao zelfs een meerderheid van de bevolking niet tevreden is over de vorm van de autonomie. Er moet dan ook veel meer gedaan worden om de samenwerking tussen de Caribische delen van het Koninkrijk en Nederland te doen slagen. Dat is ook de conclusie van een rapport van de Adviesraad Internationale vraagstukken, dat op verzoek van de Nederlandse regering is geschreven en aan de vooravond van het tienjarig jubileum is gepubliceerd.

De moeizame verhouding tussen Nederland en de eilanden wordt door politici aan beide zijden geweten aan de ‘postkoloniale gevoeligheden’, stelden de auteurs van het rapport vast; in werkelijkheid ontbreekt het hun vooral aan politieke wil. Immers, al in de talloze rondetafelconferenties en overleggen voorafgaand aan de opheffing van de Nederlandse Antillen speelde regelmatig de erfenis van het koloniaal verleden op.

Hoe kijkt een jongere generatie bewoners van de eilanden hiertegen aan? Bieden de eilanden, tien jaar na de staatskundige vernieuwing genoeg mogelijkheden en uitdagingen voor de groep die de landen moeten gaan opbouwen?

NRC sprak met jonge bewoners die de veranderingen van de afgelopen tien jaar bewust meemaakten en volwassen werden in hun ‘nieuwe’ landen.

Tivona Trotman ‘Mijn generatie is trots’

Tivona Trotman (24) is werkzaam in de toerismesector op Sint Maarten. Op 10 oktober 2010 werd Sint Maarten een autonoom land binnen het Koninkrijk.

„Ik kan me de ceremonie van tien jaar geleden nog goed herinneren. We hadden op school veel gehoord over wat er te gebeuren stond en Sint Maarten was echt in een feeststemming. We zouden een land worden! En hoewel we geografisch omringd zijn door zee, een eiland dus, vond ik land al zoveel beter klinken. Om trots op te zijn. Ik vind het belangrijk dat wij er hier iets van maken. Sint Maarten heeft heel lang gestreden voor autonomie en nu hebben we het. We kunnen onze eigen beslissingen nemen en hoeven niet meer te wachten op goedkeuring uit Nederland. De keerzijde is dat als het even niet goed gaat, je dus ook niet snel meer naar huis kunt, terug naar mammie, want je bent het huis al uit.”

Zijn er genoeg kansen voor jongeren op het eiland?

„Je moet het er zelf van maken en vooral ook nadenken hoe je op langere termijn hier je toekomst wilt vormgeven. Nu het toerisme onder druk staat door corona ben ik begonnen met het volgen van een online accountantsopleiding en wil ik me meer verdiepen in de medische sector. Ik denk dat mijn generatie een stuk bewuster is over wat zelfstandigheid betekent dan de vorige generatie. Wat ik vreselijk vond na orkaan Irma of nu tijdens de coronacrisis, is dat er vanuit Nederland eerst strenge voorwaarden komen en dan pas hulp. Help ons eerst met het gat en kom dan met de eisen, lijkt me.”

Wat zijn voor jou de grootste veranderingen geweest de afgelopen tien jaar?

„Er is meer contact met en focus op de Caribische regio, op de eilanden om ons heen. Voorheen richtten we ons voor zaken vooral op Nederland, en haalden we daar onze expertise vandaan.

„We hebben veel politieke turbulentie gehad, steeds weer viel er een regering. Maar nu is er een regering met een aantal goede jonge mensen, de mix tussen oud en jong is goed. Ik zie ook dat er geprobeerd wordt meer te investeren in de jongeren, het zijn niet meer alleen de mensen die van buiten komen die de betere banen krijgen. Er zijn genoeg jongeren net als ik, die echt het land willen opbouwen. We zijn trots en we houden van Sint Maarten. Voor de komende tien jaar hoop ik dat Sint Maarten uit de schulden komt. Dat drukt enorm op ons.”

Alberseeto Cecilia ‘Er zijn voor- en nadelen’

Alberseeto Cecilia (23) werkt bij de Koninklijke Marchausse op Bonaire. Bonaire werd op 10 oktober 2010 een ‘bijzondere gemeente’ van Nederland. Net als de bovenwindse eilanden Saba en Sint Eustatius. De drie worden wel de BES-eilanden genoemd.

„Het heeft voor- en nadelen om een bijzondere gemeente te zijn. We hebben een stuk van onze identiteit en ook autonomie moeten inleveren. Maar het eiland is moderner geworden, de infrastructuur ontwikkelt zich, net als het onderwijs en de gezondheidszorg. Er wonen nu veel meer mensen op Bonaire dan tien jaar geleden, er zijn constant files want er zijn te veel auto’s. Sinds we een bijzondere gemeente zijn, komen hier veel Nederlanders wonen en werken. Soms voelt het alsof ze hier met zovelen zijn, omdat wij het zelf niet kunnen. Ik denk dat transparantie en heldere communicatie dat gevoel van ontevredenheid kunnen helpen wegnemen. Er leeft bij veel Bonairianen ook angst om onze cultuur te verliezen.”

Hoe ervaar jij dat?

„Ik ben daar minder bang voor, maar de sentimenten in de samenleving herken ik, ik pik ze op. Doordat we nu een bijzondere gemeente zijn van Nederland worden grote beslissingen niet meer door onszelf genomen en dat is niet makkelijk. Maar wij hebben wel veel minder economische problemen dan bijvoorbeeld Curaçao en Sint Maarten, onze economie is volledig afhankelijk van Nederland. Door corona ben ik de voordelen ook goed gaan zien. Wij, de BES-eilanden, hoefden niet te onderhandelen over steun uit Nederland, het kwam simpeler op gang.”

Is Bonaire over tien jaar nog steeds een bijzondere gemeente denk je?

„Als het ons lukt om voor een gezamenlijk belang te gaan wel. We moeten vooral in gesprek blijven met elkaar over onze verschillende visies op ons eiland. Een paar jaar geleden zat ik bij de jongerenraad van de middelbare school en daar kwam premier Rutte langs. Ik heb hem toen uitgelegd dat er voor jongeren te weinig te doen is op het eiland en dat daar aandacht voor moet komen om problemen te voorkomen. Helaas is dat nog steeds niet goed opgepakt en verbeterd.

„Zelf wil ik me de komende tien jaar verder verbeteren en een goede vader zijn voor mijn zoontje van drie. Ik heb een tijdje in Nederland gewoond, maar mijn toekomst en mijn hart liggen hier in Bonaire.”

Shuranthony Hato ‘Ik ben niet erg tevreden’

Shuranthony Hato (23) studeert Marketing Management aan de Universiteit van Curaçao. Hij loopt stage bij het ministerie van Economische Ontwikkeling. Op 10 oktober 2010 werd Curaçao een autonoom land binnen het Koninkrijk.

„Van het bewuste moment kan ik me weinig herinneren, ik was dertien jaar. Ik weet wel dat er toen veel gesproken werd over het kwijtschelden van onze staatsschuld. We konden als land met een schone lei beginnen, een nieuwe start.

„Als ik kijk naar waar we nu na tien jaar staan, ben ik niet erg tevreden over de autonomie. Maar welke staatsvorm je als land ook kiest, alles valt samen met behoorlijk bestuur en mensen die bekwaam zijn om te besturen.

„Voor jongeren als ik zijn er wel kansen, alleen is er niet genoeg werk op bepaalde niveaus, waardoor je ook genoegen moet nemen met banen onder je niveau.”

De laatste maanden bekoelde de relatie tussen Curaçao en Nederland, onder meer vanwege de strenge eisen die Nederland op wilde leggen in ruil voor coronasteun. Er waren zelfs protesten. Wat merk jij van de onderlinge spanning?

„Ik denk dat Nederland niet bereid is om Curaçao als een autonoom eiland te behandelen, maar nog steeds doet alsof we een kolonie van Nederland zijn. Dat zie je niet alleen terug op politiek niveau, maar ik zie het ook duidelijk in Curaçao zelf. Er is een scheiding op het eiland tussen de Europese Nederlanders die hier wonen en de Curaçaoënaars. Veel Nederlanders wonen hier jaren, maar spreken onze taal, het Papiaments, niet. Ze mengen zich ook niet met de bevolking. Ze hebben hun eigen uitgaansplekken en scholen, en zijn niet echt geïntegreerd in Curaçao.”

Hoe denk je dat Curaçao er over tien jaar voor staat?

„We zitten nu in een economische crisis, de kosten zijn de laatste tijd drastisch gestegen en de rijken worden rijker en de armen steeds armer. Ik hoop dat dit doorbroken wordt. Ik kan nu nog overleven maar blijft dat zo? Ik wil heel graag iets doen in de vastgoedsector, het liefst in Curaçao, maar als het hier niet beter wordt, zal ik misschien een ander land zoeken om mijn toekomst op te bouwen: Canada, Spanje of de Verenigde Staten.”

Bron: NRC Handelsblad

7 Reacties op “NRC | ‘We moeten er hier zelf iets van maken’

  1. @Django
    Helemaal eens.

  2. Als je gewoon belastingen int, gewoon zorgt voor een gezond uitgavenpatroon en gewoon het nepotisme bestrijdt en gewoon de gokhuizen verbiedt, dan kun je autonoom blijven. Nederland heeft geen belang bij een narco-gemeente en de Nederlandse belastingbetaler ziet graag een plek waar zij hun vakantie kunnen vieren en hun geld kunnen achterlaten. Ik ken vele Nederlanders die Papiaments spreken en graag verbinden met de YdK. Het kolonialisme zit in je hoofd, in je gedrag en niet in de autonomie van iedere burger.

  3. Precies @Dislect.
    We hebben hele egoistische en vooral onkundige en onwaardige partijen, met partijleden.

    Aan zet zijn betekent letterlijk: Nu is het onze beurt om de ruif leeg te vreten!!!!!
    Niet: We gaan een toekomst bouwen voor de bevolking…..

    F hun egoisme, F hun nepotisme en F hun Despotisme… alemaal! , zonder uitzondering..

  4. “WE MOETEN ER HIER ZELF IETS VAN MAKEN’”
    Dat is precies wat de groep in mei 1969 ook dacht en zij.
    En dat is precies wat ze gedaan hebben.
    Met de prioriteiten:
    – ik
    – mijn familie
    – mijn vrienden
    – mijn partij
    – mensen aan wie ik een gunst schuldig ben.
    – mensen waar ik belang bij heb dat ze een schuld bij mij hebben.
    De volgorde mag variëren, maar het is “op” voor het lijstje af is.
    Mist u ook iets?
    Algemene belang, staatsbelang of bewoners?
    De eerste twee komen niet voor en de bewoners zijn alleen van belang om te mobiliseren om een vuist te tonen aan werkgevers die niet mee willen werken of Nederland en bij verkiezingen.

  5. Met zulke nagels kan Tivona Trotman toch nooit werken?
    In vroeger tijden waren lange nagels bij vrouwen het bewijs dat zij personeel in dienst hadden en waarmede de dame in kwestie de buitenwereld wilde aantonen dat zij “van stand was, een hoge sociale status had” en zelf geen enkel huishoudelijk werk hoefde te doen.

  6. Zie voor Shurantony behalve op Curacao geen internationale toekomst weggelegd met dit gekrakeel. Jammer wel, dat hij het niet echt heeft begrepen.
    Maar misschien kan hij zomaar hier ergens instappen net als “Chanel”.

  7. Shuranthony Hato snapt het nog steeds niet. Exponent van de gevestigde politieke orde.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *