Trouw | Invloed fraters Curaçao nog voelbaar

Hans Marijnissen

Kinderen op de speelplaats van een ‘goede’ school in hoofdstad Willemstad van de Fraters van Tilburg. © RV

Ze promoveert weliswaar op de ontwikkeling van de Curaçaose samenleving in de vorige eeuw, maar het onderzoek van de Leids-Curaçaose historicus Margo Groenewoud geeft antwoord op een wel zeer actueel thema: Hoe komt het toch dat Curaçao als zelfstandig land binnen het koninkrijk zo instabiel is, met de ene na de andere regering, met corruptie en vriendjespolitiek?

Het huidige hoger beroep tegen ex-premier Gerrit Schotte is daarvan een in het oog springend voorbeeld, maar ook de ‘poging tot staatsgreep’ van eerder dit jaar.

Groenewoud concludeert dat afgelopen eeuw weliswaar een democratisch stelsel over Curaçao is ‘uitgerold’, maar dat een maatschappelijk middenveld dat dit systeem moet dragen nagenoeg ontbreekt. “Het vermogen om te denken vanuit een collectief belang, in West-Europa groei je daarmee op”, zegt Groenewoud. “Mensen doen hier op grote schaal bestuurs- en vrijwilligerswerk, vóelen zich burger, zijn deelnemer aan een samenleving. Maar die ervaring ontbreekt op Curaçao. Daarmee heeft de democratie geen wortels.”

Margo Groenewoud © RV

Groenewoud weet dat ze met haar onderzoek een gevoelig thema aansnijdt, en kiest haar woorden daarom met zorg. Het ontbreken van burgerschap is ook geen verwijt aan de Curaçaoërs van nu, maar een gevolg van beleid uit de vorige eeuw, en vooral van de rol die de katholieke kerk daarin speelde. “De Curaçaose samenleving raakte na de komst van de olieraffinaderij in 1915 in alle opzichten in een stroomversnelling – demografisch, economisch en sociaal.”

Rol van de kerk

Maar de rol van de kerk werkte volgens haar de ontwikkeling naar democratie en zelfbestuur tegen, door onderwijs slechts toegankelijk te maken voor uitverkoren kinderen uit hoofdstad Willemstad. “Alleen zij die afkomstig uit gezinnen die ‘goed katholiek’ waren, kregen goed onderwijs en mochten zich ontwikkelen.” De anderen, die vooral op het platteland woonden, werden gezien als ‘inferieur’ en uitgesloten.

Op het platteland doceerden ze slechts flarden van het aanbod

Margo Groenewoud

Anders dan in Suriname waar protestante zendelingen actief waren, en Nederlands-Indië waar de katholieke kerk de Nederlandse ambtenaren bediende, werd op Curaçao de orde der dominicanen ingezet om de Afro-Curaçaose katholieke bevolking verder te helpen. “De Fraters van Tilburg en Zusters van Roosendaal die door de dominicanen werden ingeschakeld om het onderwijs te verzorgen, stonden bekend om de kwaliteit van het onderwijs dat zij gaven. Op Curaçao gaven ze echter alleen in de stad, op enkele betaalde scholen, het volledige lesaanbod. Op het platteland doceerden ze slechts flarden van dat aanbod. En dat deden ze niet zelf, dat lieten ze doen door kwekelingen.”

‘Nou koest nou kalm’

Groenewoud, die de ontwikkeling van de Curaçaose samenleving tussen 1915 en 1973 bestudeerde, signaleert dat de katholieke kerkleiding werkte op basis van iets wat je nu een risicoanalyse zou noemen: zij investeerde in de groepen die mogelijk mondig zouden worden en voor onrust konden zorgen. Daarin werden ze (met subsidie) gesteund door de Nederlandse koloniale overheid en grote bedrijven als Shell en de havenbedrijven. Die hadden er ook belang bij dat de opkomende middenklasse in Willemstad niet te veeleisend werd. Er moest vooral ‘rust’ zijn op het eiland.

De opkomende middenklasse in Willemstad moest niet te veeleisend worden.

De bisschop van Willemstad, Johannes Holterman (zelf dominicaan), kwam pas na de grote opstand van 30 mei 1969 op Curaçao tot het inzicht dat de houding van zijn kerk ten opzichte van de bevolking in de decennia daarvoor niet juist was geweest, zegt Groenewoud. Hij typeerde die kritisch als altijd maar ‘nou koest nou kalm’.

Groenewoud heeft dat citaat maar als titel van haar proefschrift gebruikt. Het zegt alles.

De orde der dominicanen sloot de Curaçaose volksmassa uit van goed onderwijs. Reden voor de instabiliteit van nu.

Bron: Trouw

7 Reacties op “Trouw | Invloed fraters Curaçao nog voelbaar

  1. Buitengewoon interessant het geeft heel duidelijk het kolonialisme en de rol van de katholieke kerk weer je ziet verder duidelijk hoeveel jaren dit doorgaat. Maar goed als we met zijn Allen de schouders eronder zetten moet het goed gaan. Het vergt geduld en tijd en daar is nix mis mee.
    Met de k kerk heb Ik nix die wil de mensen zo wel hier als in Zuid Amerika etc het liefst onder de duim houden maar gelukkig veranderen de tijden en ook de mensen.

  2. dikke deur

    @Fred de Haas, we weten het allebei: zo’n promotie is toch een gebakken nummer. Zelfs scherpe vragen zijn in de show geschreven.

  3. Drechi p bosnan Tur

    Geachte Hr de Haas,

    Een thesis blijft een thesis.
    De heren hoogleraren kunnen hoog springen, of laag springen. Springen zullen ze!!!!
    Of U het nu eens bent met haar stellingname of niet. Het is HAAR thesis!
    U plaatst vaak genoeg ook stukken hier op KKC waar ik het lang niet altijd mee eens ben, maar het is UW mening, en die heb ik maar te respecteren!!! Trouwens, U kent dit wel he? Journalisten vertellen, maar MIJ kunnen ze nog meer vertellen!!!!!

  4. Fred de Haas

    Ik hoop dat mevrouw wat scherpe vragen krijgt van de hoogleraren.

  5. CI, Staatsgrepen gebeuren in verschillende manieren. Hoeft niet altijd een leger in voor te komen. Jouw held GS had het in 2012 voor de hele wereld ook over een staatsgreep (Geen enkele soldaat gezien).

    Deze mevrouw bekijkt het verhaal van 1 kant dat is wel apart. Ook in Nederland had de kerk veel invloed en kon je als katholieke arbeider niet snel naar een hogere school. Mevrouw had het onderwerp breeder moeten belichten.

  6. joop savaneta

    Inderdaad ook in Nederland kon in het verleden alleen de elite naar goede scholen en daar kwam pas begin zeventiger jaren verandering in. Overigens heb ik nog altijd respect voor de fraters van Tilburg die toch wel bekend stonden voor goed onderwijs en betrokkenheid voor de leerlingen. Ook ik heb als katholiek jochie in Den Bosch op een school gezeten waar het onderwijs werd verzorgd door de fraters van Tilburg en daar was niets mis mee. Dat men in Nederland op de VVD stemt is niet zo raar omdat er geen enkele rechtse fatsoenlijke partij bestaat want de VVD is in feite een marktgerichte en kapitalistisch ingestelde liberale partij en op een extreem rechtse partij zoals de PVV ga je zo wie zo niet gauw stemmen. En Links? De linkse partijen zij in heel Europa op hun retour omdat ze al jaren niet naar hun achterban hebben geluisterd.

  7. Curaçao Independiente

    Nou Nederland is ook niet zoveel beter na de verkiezingsuitslag van maart’17 incl. vervanging van de informateur is er nog geen nieuwe kabinet in zicht. V.w.b corruptie/vriendjespolitiek is VVD, de 1e aangesproken moeten zijn gezien hun lange lijst aan schandalen hierover, maar de Nederlandse volk blijft hen genoeg stemmen geven om als grootste partij uit de bus te komen en ook al 3 keer achter elkaar. Blijkbaar werk de onderwijs systeem in Nederland ook niet en dat anno 2017! Want met al de bestuurservaring en vrijwilligerswerk maakt het alleen erger, intger bestuurders zijn ver te zoeken. De poging tot staatsgreep op Curaçao is de reinste onzin zeg, we hebben geen eigen leger waarmee een bestaande regering omver gegooid kan worden. Burgerschap kan nooit van komen gezien de inwoners van Curaçao en afstammeling hiervan de Arowakken blijven, de rest is import waar sommige op vrijwillige basis en anderen niet en meesten zijn nog te bang van hun meester ‘Nederland’, om voor eigen vrijheid te durven gaan! Dus de Nederlandse onderwijssysteem, heeft gezorgd voor onderdanige, verdeelde, met weinig vertrouwen in eigen kunnen burgers. De weinige strijdlustigen worden wel 1 voor 1 uit de weg geruimd, de mond gesnoerd of opgesloten. Tijdens de WWII werden ze opgesloten in de interneringskamp op Bonaire, weet je geschiedenis dan kan het ook niet herhaald worden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *